Tips bij schrijven met de hand

Voorbereiding 

• Zorg voor een goede houding. Zit rechtop aan tafel met uw onderarm op tafel en uw voeten op de grond. Als de tafel 4-6 cm hoger is dan uw elleboog dan kan uw onderarm lekker op tafel liggen. 
• Leg het schrijfblok of papier een beetje schuin voor u in het verlengde van uw onderarm. De punt van het papier 'prikt' in uw buik. U hoeft hierbij uw hand en pols niet te buigen om op de lijntjes te schrijven en de beweging vanuit uw elleboog is makkelijker te maken. 
• Kies het juiste moment om te schrijven. Als u niet moe bent of zich net enorm heeft ingespannen. Bij Parkinson kunt u rekening houden met de medicatie. Kies een moment dat de medicatie werkt.
• Neem de tijd om te schrijven. 
• Zorg voor goede verlichting tijdens het schrijven.  
• Zet radio en televisie uit, u kunt zich dan beter concentreren op het schrijven.
• Houd de (dikkere) pen losjes vast en probeer ontspannen te schrijven. Voorkom knijpen, uw hand wordt dan snel moe en pijnlijk. 
• Blijf oefenen en schrijven om uw vaardigheid te behouden of te verbeteren. 

 Materialen

• Probeer een dikke pen met een fijne, driehoekige greep. 
• Heeft u gewrichtspijn, een slechte greep of weinig spierkracht dan gebruikt u een zo licht mogelijke pen. Een zwaardere pen gebruikt u juist bij een verminderd gevoel of trillende handen. U voelt door het gewicht beter wat u doet. 
• Kies een pen die 'lekker' schrijft. U hoeft minder hard te drukken als u gebruikmaakt van een roller-balpen of een fine-liner. Een vulpen daarentegen is minder geschikt bij handklachten en motorische problemen.
• U kunt de pen met een greepaanpassing verdikken zodat u hem beter vast kunt houden. Er zijn veel soorten hulpmiddelen om pen/potlood te verdikken of aan te passen, zo kunt u de pen of het potlood beter vasthouden. Ook de writing claw kan handig zijn. U stopt de vingers in de lusjes en de pen glipt minder snel uit de vingers.  
• Er zijn verschillende soorten pennen. Bijvoorbeeld een reuma-pen of contour-pen. Een ring pen, waar uw vinger in past, kunt u gebruiken bij pijnlijke vingergewrichten of reumatische klachten in de handen. U hoeft door deze pen uw onderarm minder te draaien. 

Bij problemen met schrijven vanwege trillen of tremor kan een verzwaring helpen, dit werkt echter niet bij iedereen. Denk hierbij aan:

• Een verzwaarde pen.
• Verzwaarde polsband, een verzwaarde fitness-handschoen of HandiThings handgewicht.  
• Leg uw niet-schrijfhand op de hand en arm waar u mee schrijft.

Schrijven met de hand

Bij bewegingsstoornissen

In plaats van met een gewone pen en gewoon papier kunt u bij trillen (tremor) of bij moeite met kleine bewegingen iets anders proberen. Bijvoorbeeld:

• Een potlood. Dit schrijft stroever en geeft een andere druk op het papier.
• Een stift. Om leesbaar te schrijven, wordt u hiermee als het ware verplicht om groot te schrijven. 
• Papier met lijntjes. Dit kan richting geven voor het schrijven en kan ook helpen om groter te schrijven. 
• Een andere schrijfstijl, zoals blokletters. Papier met ruitjes helpen u hierbij door in elk hokje een letter te plaatsen.
• Leg een kracht of tijdschrijft onder het papier, dan schrijft lekkerder. 
• Een stroeve ondergrond, bijvoorbeeld heel fijn schuurpapier of Magic paper. Magic paper is een karton op A4 formaat met een antislip laagje erop. Hierdoor verschuift het papier zelf niet. Alternatief is om het papier met een stukje (schilders)tape vast te plakken. Ook dan verschuift het papier niet als u erop schrijft. 
• Til uw hand even helemaal op als u pauzeert en leg deze bewust iets verder wanneer u een volgend stukje gaat schrijven. U kunt ook het papier steeds een stukje opschuiven.  
• Om uw handtekening te zetten: zet uw blad schuin omhoog op een ondergrond of hang het op. De beweging komt dan meer vanuit uw schouder. 
• Zet ritmische, rustige muziek op en schrijf op het tempo van de muziek. Tellen in uw hoofd kan ook. 

Mensen met de ziekte van Parkinson hebben de neiging om steeds kleinere bewegingen te maken waardoor de geschreven tekst niet meer leesbaar is. Wat u hierbij helpt:

• Denk aan groot schrijven. 
• Maak hele grote cirkels op een groot vel vlak voordat u gaat schrijven. 
• Kies een groot vel papier, dit kan uitnodigen tot groter schrijven.

Bij geen of een slechte handfunctie

Door bijvoorbeeld een dwarslaesie, reuma of een spierziekte ontbreekt soms de grijpfunctie maar kan nog wel de arm bewogen worden. Een revalidatietechnicus kan een pen op een handbeugel maken. U maakt dan met uw arm de schrijfbeweging.

De Engelse film laat zien hoe u een pen in uw hand en vingers kunt klemmen als een echte grijpfunctie ontbreekt. U hoeft met deze techniek ook geen gebruik van een hulpmiddel te maken. 

Bij een beperking van het denken

• Voorkom dat u twee dingen tegelijk moet doen, dus schrijven én praten met anderen. 
• Schrijf wat u wilt schrijven eerst in klad en schrijf het daarna netjes over. 
• Benoem hardop de woorden, lettergrepen of letters die u schrijft. 
• Neem pauzes en begin als het ware steeds opnieuw. De eerste letters of woorden gaan vaak het beste. Pauzeer zoveel als nodig; na drie regels, na elke regel, na elk woord of zelfs na elke letter. 

Alternatieven  

• Overweeg om te wisselen van schrijfhand. Er zijn speciale schrijfcursussen om te leren schrijven met de niet dominante hand. 
• Laat een stempel maken van uw handtekening, zodat u deze niet iedere keer zelf hoeft te zetten. 
• U kunt een standaard boodschappenlijstje op de computer maken en meerdere keren uitprinten. U hoeft dan alleen bepaalde boodschappen aan te kruisen en aantallen op te schrijven.
• Maak stickers met uw boodschap op de computer en gebruik deze sticker bijvoorbeeld om op een kaart te plakken die uw wilt versturen. 
• Gebruik de computer of tablet. Of gebruik van spraak-naar-tekst software of apps.  
• Op de computer zijn handige instellingen en aanpassingen mogelijk. 

Meer informatie  

• Bekijk de verschillende hulpmiddelen voor schrijven op de Hulpmiddelenwijzer.
• Bezoek onze uw situatie pagina over Parkinson voor algemene tips bij bewegen (freezing), denkvermogen (cognitie) en trillen (tremor) tijdens uw dagelijkse activiteiten. Er is ook een uw situatie pagina over Huntington waar u tips en hulpmiddelen voor thuis vindt.