Deel deze pagina via:
Elektrisch eetapparaat
Een elektrisch eetapparaat ondersteunt u bij het eten als het u niet lukt om de lepel of vork naar uw mond te brengen. Bijvoorbeeld als u heel weinig of geen spierkracht in de armen of handen hebt. Deze eetrobot of eethulp ondersteunt u ook als u door (ernstige) onwillekeurige spiersamentrekkingen de lepel of de vork niet naar de mond kunt brengen.
Gepubliceerd op: 11-07-2023
Laatst bijgewerkt op: 02-03-2026
Waarvoor dient een elektrisch eetapparaat?
Door het gebruik van een eetapparaat kan uw autonomie, zelfredzaamheid, kwaliteit van leven en onafhankelijkheid toenemen. U kunt bijvoorbeeld zelf uw eettempo bepalen en bepalen wat uw volgende hap is. Met een eetapparaat kunt u gelijk met uw huisgenoten eten. Wat veel gezelliger is. Daarnaast bespaart het tijd voor uw zorgverlener. De hulp die u nodig heeft als u een eetapparaat gebruikt (eten opdienen en afruimen) heeft u ook nodig als u geen eetapparaat gebruikt. Maar tijdens het eten heeft u geen hulp nodig.
In een aantal situaties kan een elektrisch eetapparaat niet of alleen met extra maatregelen gebruikt worden:
- Bij slikstoornissen is terughoudendheid geboden. Vraag goedkeuring en advies bij een logopedist en/of een arts. Gebruik in dat geval het eetapparaat niet zonder toezicht. Eventueel kan het verdikken of verdunnen van het voedsel helpen. Soms helpt een kleinere lepel, zodat er geen te grote happen worden genomen.
- Ernstige problemen met het kauwen. Eventueel kan het voedsel verkleind of gemalen aangeboden worden.
- Niet in staat zijn een bedieningselement te bedienen. Of bij onvoldoende begrip, ook na langer oefenen, van de bediening.
- Niet voldoende rechtop kunnen blijven zitten.
- Ernstige zichtproblemen, zodat u niet ziet dat de lepel bij uw mond is.
- Onvoldoende gecontroleerde hoofdmotoriek om het aangeboden voedsel veilig van het bestek te happen. Alle apparaten stoppen automatisch bij weerstand (“botsbeveiliging”).
Hoe werkt een elektrisch eetapparaat?
Een elektrisch eetapparaat voert stap voor stap of volledig automatisch een aantal bewegingen in een vaste volgorde uit. Eetapparaten hebben een mechanisme om rond het speciaal vormgegeven bord te draaien. Met aansturingsknoppen bedient u de schepbeweging of de kom. De positie van de arm kunt u steeds op een andere manier (laten) instellen. Zo hoeft u niet altijd op dezelfde manier te zitten. Sommige zijn automatisch te programmeren. De apparaten zijn mee te nemen naar vrienden of restaurant. De onderdelen van het apparaat die met eten in contact komen, kunnen in de vaatwasser.
Er is voor sommige handelingen hulp nodig. Iemand moet het eten opscheppen en het bord klaarzetten. Elektrische eetapparaten werken met lepels. Het eten zelf moet eenvoudig met een lepel opgeschept kunnen worden en niet te grote stukken bevatten.
Het is heel belangrijk dat u de tijd neemt om een apparaat in uw eigen omgeving te testen. Zo voorkomt u dat de eethulp niet voldoet aan uw verwachtingen.
ALS Centrum Nederland
Belangrijk om te weten
Hieronder staan verschillen tussen de eetapparaten beschreven die de keuze mogelijk kunnen beïnvloeden. Veel van deze verschillen hebben voor- en nadelen. Het is een persoonlijke afweging. Probeer een eetapparaat uitgebreid uit in de verschillende situaties waarin u het apparaat wilt gaan gebruiken en met het soort voedsel dat u vaak eet.
Laat het eetapparaat eerst goed instellen naar uw wensen. Als het met één eetapparaat niet lukt om zelfstandig te eten, wil dit nog niet zeggen dat dit met geen enkel eetapparaat lukt. Probeer meerdere eetapparaten uit als dat nodig is.
Alle elektrische eetapparaten zijn te bedienen met knoppen die al werken bij een lichte aanraking. Deze knoppen kunnen overal bevestigd worden, zodat het apparaat bijvoorbeeld ook met het hoofd, schouder, of voet te bedienen is.
Overwegingen bij uw keuze
- De Neater Eater Robotic kan ook met een touchscreen op het apparaat bediend worden of met de joystick van een rolstoel. De iEAT kan ook met een smartphone of tablet bediend worden.
- De Obi heeft een bord met 4 vakken, de andere eetrobots hebben ronde borden die kunnen draaien.
- Alle eetapparaten hebben een kunststof bord. De iEAT en de Neater Eater Robotic kunnen ook geleverd worden met een porseleinen bord.
- Als het zelfstandig eten lang duurt kan het eten afkoelen. De iEAT kan met een kunststof warmhoudbord geleverd worden. Het porseleinen bord van de Neater Eater Robotic en van de iEAT kunnen in de oven voorverwarmd worden. De kunststof borden van de Obi en de Neater Eater Robotic mogen wel in de magnetron om het eten op te warmen, maar niet in de (stoom)oven en kan dus niet voorverwarmd worden. Het kunststofbord van de iEAT is niet geschikt voor in de magnetron.
- Alle apparaten hebben lepels. De Neater Eater Robotic en de iEAT kunnen ook voedsel aan een vork prikken.
- Een kunststof lepel kan de tanden en het tandvlees niet beschadigen bij het afhappen, maar kan een andere smaak geven of minder glad aanvoelen en iets ruwer worden na verloop van tijd.
- De afstand die de lepel vanaf het bord kan overbruggen verschilt per eetapparaat. Als u in een hoge elektrische rolstoel zit of iets achterover zit, waardoor u ver van het bord zit, kan dit belangrijk zijn omdat anders de lepel niet dicht genoeg bij de mond komt. Voor Obi bestaat indien nodig een verhoger.
- Bij de Neater Eater Robotic en de iEAT kan de snelheid van afhappen ingesteld worden. En de iEAT kan ook op automatisch gezet worden waarbij bediening onnodig wordt.
Productoverzicht
Alternatieven
De volgende vragen helpen u bij de overweging of een elektrisch eetapparaat bij u past of dat dit beter een ander hulpmiddel zoals een mechanisch eetapparaat, een armondersteuning, robotarm of een anti-trilhulpmiddel kan zijn. Een ergotherapeut kan u ondersteunen bij het maken van de keuze voor het best passende hulpmiddel, het uitproberen en een aanvraag indienen bij de zorgverzekeraar.
- Heeft u nog restfunctie in uw arm en hand? Dan kan een mechanisch eetapparaat u ondersteunen. U heeft hierbij spierkracht nodig om de stang waar de lepel aan vast zit naar uw mond te bewegen. Het mechanische eetapparaat is vooral geschikt voor personen met tremors (trillingen) in de arm/hand, ongecontroleerde bewegingen, coördinatieproblemen of bij krachtvermindering in de hand of arm.
- Ervaart u niet alleen bij eten problemen? Dan kan een dynamische armondersteuning een oplossing zijn.
- Heeft u alleen lichte klachten maar wel hulp nodig om zelfstandig te eten? Dan zijn er hulpmiddelen als een verzwaarde polsband, orthese bij trillen of een tremorlepel. Misschien kan onze handig om te doen: tips bij eten met bestek, brood smeren en snijden u ook nog op ideeën brengen.
Bij het kiezen van een hulpmiddel is het belangrijk om rekening te houden met een toename van de beperking als dit past bij uw ziektebeeld, zodat u het hulpmiddel langer kunt gebruiken en niet nog een keer een aanvraagprocedure moet doorlopen. Denk dan bijvoorbeeld aan het alvast aanvragen van een elektrisch eetapparaat in plaats van een mechanisch eetapparaat als u een snelle achteruitgang verwacht. Bespreek dit met uw ergotherapeut.
Wordt het vergoed?
Een elektrisch eetapparaat wordt vergoed door de zorgverzekering als u thuis woont. Woont u in een Wlz-zorgorganisatie, dan vergoedt de zorgverzekering het apparaat niet. Dit zou dan door de zorgorganisatie aangeschaft kunnen worden, maar de organisatie beslist zelf waar ze hun budget aan besteden.
U krijgt het hulpmiddel (gedeeltelijk) vergoed omdat het onder de basisverzekering valt en opgenomen is in het reglement hulpmiddelen. U vindt dit reglement op de website van uw zorgverzekeraar. Neem voor aanschaf contact op met uw zorgverzekeraar.
Hoe te verkrijgen?
Hulpmiddelen vanuit de Zorgverzekeringswet
In de Zorgverzekeringswet (ZvW) staat beschreven welke hulpmiddelen voor vergoeding uit het basispakket in aanmerking komen. Bekijk het overzicht op de website van Zorginstituut Nederland.
De hulpmiddelen die vergoed worden vindt u in het Reglement Hulpmiddelen op de website van uw eigen verzekeraar. Let op! Dit Reglement Hulpmiddelen kan verschillen per zorgverzekeraar. In het reglement staan de voorwaarden zoals de hoogte van de vergoeding, de eigen bijdrage, vervanging, wijziging of reparatie van een hulpmiddel, gebruikstermijnen en de kwaliteitseisen.
Wie bepaalt of beoordeelt het?
- De zorgverzekeraar beoordeelt in het individuele geval of een verzekerde in aanmerking komt voor (redelijkerwijs is aangewezen op) het aangevraagde hulpmiddel. De zorgverzekeraar kan het hulpmiddel in eigendom van de verzekerde geven of uitlenen.
- De zorgverzekeraar kan voorwaarden stellen aan het vergoeden van hulpmiddelen. Bijvoorbeeld dat vooraf toestemming nodig is van de zorgverzekeraar. Of dat bij de aanvraag van een hulpmiddel een voorschrift of toelichting nodig is van een behandelend arts.
Afhankelijk van het soort zorgpolis kan een verzekerde:
- Zelf kiezen waar hij het hulpmiddel haalt.
- Kiezen uit leveranciers die een contract met de zorgverzekeraar hebben.
- Richtlijnen vinden over bijvoorbeeld vervanging, wijziging of reparatie van een hulpmiddel en gebruikstermijnen.
Informatie
- U heeft recht op onafhankelijke cliëntondersteuning. Uw gemeente is verantwoordelijk voor een goed en passend aanbod van onafhankelijke cliëntondersteuning die u kunt inschakelen. Cliëntondersteuning overzicht per gemeente| Regelhulp (Ministerie van VWS).
- Op de website van het Zorginstituut. Hoe werkt de Zorgverzekeringswet.
Komt u er niet uit? Bezoek dan het informatie- en adviespunt het Juiste loket|Regelhulp (Ministerie van VWS).
Meer informatie
- Video: Eetrobot bij Huis van Morgen van het Ministerie van VWS (YouTube)
- (2023) EET-ZE! Economische evaluatie van technologie voor zelfstandig eten Dr. L.A. van der Heide (Zuyd Hogeschool) Dit project onderzoekt eetrobots als oplossing voor mensen met ernstige arm- en handbeperkingen die problemen ervaren bij zelfstandig eten.
Vragen of opmerkingen
De Vilans Hulpmiddelenwijzer verkoopt geen hulpmiddelen. Kijk voor meer informatie op: Waar kan ik het hulpmiddel kopen?
Heeft u een vraag? Kijk bij de veelgestelde vragen (FAQ's). Staat uw antwoord daar niet bij, dan kunt u ook contactElektrisch eetapparaat met ons opnemen.
Wilt u blijvend betrokken zijn bij de Hulpmiddelenwijzer? Geeft u dan op voor ons Hulpmiddelenwijzer-panel. Uw mening doet ertoe!
Gerelateerde hulpmiddelen
Gerelateerde 'Handig om te doen's
Deel deze pagina via: