Vilans Hulpmiddelenwijzer: niet het hulpmiddel, maar het leven centraal

De Vilans Hulpmiddelenwijzer bestaat 25 jaar en is uniek in Nederland. Geen enkele andere website zonder commercieel doel heeft zo'n groot aanbod: we geven niet alleen begrijpelijke informatie over 700 hulpmiddelengroepen, maar ook handige tips en zo’n 200 handelingsinstructies. Dat doen we in woord en beeld, zodat mensen hun dagelijkse activiteiten kunnen blijven doen. Elke maand trekken we hiermee zo’n 60.000 bezoekers. De ene helft bestaat uit zorgprofessionals en studenten, de andere helft uit burgers en mantelzorgers. Hoe zijn we in 25 jaar van hulpmiddelendatabank gegroeid naar een complete gids bij dagelijkse activiteiten, met of zonder hulpmiddelen!

Voor professionals, burgers en mantelzorgers

Terugkijkend kun je stellen dat we altijd hebben meebewogen met ontwikkelingen in de maatschappij, en in de zorg in het bijzonder. Van een papieren catalogus en wat later een cd-rom, gingen we al in 2001 online. De eerste jaren richtten we ons op de zorgprofessional, vanaf 2017 ook op burgers en mantelzorgers. We speelden daarmee in op de verwachting dat de zelf- en samenredzaamheid van mensen in de toekomst alleen maar belangrijker zou worden.

In datzelfde jaar namen we nog een grote stap. Voortaan toonden we alleen nog hulpmiddelengroepen en geen individuele producten van fabrikanten meer. Een bewuste keuze om ons niet-commerciële karakter nog meer te benadrukken. Juist door niet-commercieel te zijn, kunnen we vooral ook laten zien hoe je een activiteit ook zonder hulpmiddel kunt doen.

Zonder hulpmiddel, als het kan

De wereld van de hulpmiddelen is de afgelopen 25 jaar sterk veranderd. Het aanbod is gigantisch toegenomen en er is veel meer digitale technologie bijgekomen. Maar wat blijkt? Simpele, analoge hulpmiddelen werken vaak nog steeds het beste en worden al jaren gebruikt. Juist omdat het aanbod zo sterk is gegroeid, is niet-commerciële informatie des te belangrijker. Ook omdat bijna alle informatie over hulpmiddelen op het internet een commercieel karakter heeft. 

Op de Vilans Hulpmiddelenwijzer lees je het eerlijke verhaal: de beste hulpmiddelen nemen je niet alles uit handen, maar bieden net die ondersteuning die je nodig hebt om een activiteit, waar mogelijk, nog zelf te doen.

Tips en instructies

Er is nog een andere belangrijke ontwikkeling. Drie jaar geleden hebben we ervoor gekozen om niet alleen informatie over hulpmiddelen te geven, maar ook tips en instructies bij activiteiten. We hebben dit vooral te danken aan onze nauwe samenwerking met ergotherapeuten. Hun advies aan cliënten begint nooit met een hulpmiddel. Eerst wordt gekeken of een cliënt de activiteit op een andere manier nog zelf kan doen. Zij en wij gaan ervan uit dat dit vaak een hogere kwaliteit van leven oplevert. Bijkomend voordeel: cliënten hoeven geen (duur) hulpmiddel te kopen of (altijd) bij de hand te hebben.

 Onmisbaar puzzelstukje in de zorgtransitie

We sluiten aan bij de Schijf van Vijf van de Zorgboog en de visie van Het Leven Centraal van Vilans. Professionals kijken samen met cliënten naar wat deze cliënten nog zelf kunnen doen of kunnen leren. En naar welke hulpmiddelen of (zorg)technologie hen kunnen helpen. 

De Vilans Hulpmiddelenwijzer ondersteunt professionals en cliënten bij het ontdekken van die mogelijkheden. En omdat onze informatie voor beide doelgroepen toegankelijk is, faciliteren we ook het samen beslissen tussen cliënten en professionals. Onze website stelt daarbij niet het hulpmiddel centraal, maar wat mensen willen doen. We zijn daarmee een praktisch en een onmisbaar puzzelstukje in de verandering die de zorg momenteel doormaakt.

Ondersteunen van professionals

Onze focus ligt daarom ook op het ondersteunen van professionals bij deze transitie. Dat doen we onder meer door de samenwerking te zoeken met zorgorganisaties. We zijn bijvoorbeeld in gesprek met regionale samenwerkingsverbanden over hoe de Vilans Hulpmiddelenwijzer kan worden opgenomen in de diverse zorgpaden. Ook ondersteunen we wijkverpleegkundigen die in toekomst zeer waarschijnlijk hulpmiddelen vanuit de Wmo gaan voorschrijven. Dan is het prettig dat er een website bestaat waar zij uitgebreide informatie over hulpmiddelen kunnen vinden.

Kosten besparen

De waarde van de Vilans Hulpmiddelenwijzer blijkt wel uit het feit dat zo’n 1600 websites uitgebreid naar ons verwijzen. Thuisarts en Regelhulp zijn de belangrijkste verwijzers, maar ook 130 Nederlandse gemeenten en meer dan honderd patiëntenorganisaties zoals dementie.nl, diabetes.nl en reuma.nl verwijzen uitgebreid naar ons. Net als de meeste ziekenhuizen en zorgorganisaties zoals Visio en Thebe. 

Met onze informatie dragen we niet alleen bij aan kwaliteitsverbetering. Door naar ons te verwijzen besparen al deze organisaties veel geld en tijd. Zij hoeven actuele informatie over hulpmiddelen niet zelf te ontwikkelen, maar vertrouwen op de kennis van de Vilans Hulpmiddelenwijzer. Nu de doelmatige inzet van middelen steeds belangrijker wordt, hoop ik dat nog meer zorgorganisaties, gemeenten en professionals onze website gaan inzetten in hun dagelijkse praktijk.

De volgende 25 jaar

Hoe ziet onze toekomst eruit? Hoe zal de website zich ontwikkelen in het AI-tijdperk? Mensen gebruiken AI steeds vaker als zoekinstrument, ook bij het oriënteren op hulpmiddelen. Tegelijk is daarvoor informatie over iemands situatie nodig. Daar zit een spanningsveld, want hoe meer je jezelf blootgeeft, hoe relevanter het resultaat, maar ook hoe gevoeliger de data. De toekomst ligt waarschijnlijk in AI-systemen waarin kwaliteit, veiligheid en privacy goed geregeld zijn. Maar dat is nu vaak nog niet het geval, en daar ligt ook een toekomstige rol voor ons. 

Zoals gezegd, de Vilans Hulpmiddelenwijzer heeft zich de afgelopen 25 jaar steeds aangepast aan nieuwe ontwikkelingen. Ook in het AI-tijdperk blijven we een rol spelen als inhoudelijk, gevalideerd platform die zowel zorgprofessionals als burgers ondersteunt bij het oriënteren, samen beslissen en vergroten van de zelfredzaamheid.Erik