Een knipperend fietslampje bij vergeetachtigheid

Ze is de ‘grande dame’ van de Vilans Hulpmiddelenwijzer. Bijna vanaf het begin is Annemieke Koning bij het platform betrokken. Eerst als redacteur, daarna als vraagbaak en schrijver. Ze kent de hulpmiddelengroepen inmiddels (bijna) uit haar hoofd en heeft dagelijks contact met zorgprofessionals en gebruikers. Nu de Vilans Hulpmiddelenwijzer 25 jaar bestaat, blikt ze terug en vooruit. ‘Mijn boodschap: blijf vooral zelf nadenken.’

Laatst kwam ze een grappige cartoon tegen: een man wil patent aanvragen op een machine die kuiltjes in de stamppot kan maken voor de jus. ‘Ik heb er erg om moeten lachen. Hij gaat er helemaal in op en vergeet dat hij met zo’n enorm apparaat zijn doel voorbijschiet’, zegt Annemieke Koning, senior-adviseur van de Vilans Hulpmiddelenwijzer. Ze wil maar zeggen: niet elk hulpmiddel helpt. Daar heeft ze inmiddels wel een zesde zintuig voor ontwikkeld. ‘Soms krijg je informatie over een nieuw hulpmiddel en denk je meteen: voor wie is dit nou een oplossing? Ís dit wel een oplossing?’

Wel 10.000 pagina’s

Vlak na het fuseren van verschillende kennisinstituten tot Vilans in 2007 kwam Annemieke bij de Vilans Hulpmiddelenwijzer werken. ‘De website bestond toen uit wel 10.000 pagina’s. Elk individueel hulpmiddel werd apart beschreven. Leveranciers moesten zelf de afmetingen en andere gegevens invoeren. Als redacteur van de website hielp ik hen met het schrijven, omdat zij natuurlijk allemaal van die jubelteksten aanleverden. Dat mocht wel een tandje minder.’

Lange tijd was de Vilans Hulpmiddelenwijzer gericht op zorgprofessionals, in 2017 kwamen daar burgers en mantelzorgers als doelgroep bij. Van 10.000 individuele artikelen ging het aanbod naar een beperkter aantal hulpmiddelengroepen, tegenwoordig zo’n 700. Annemieke: ‘Toen steeds meer mensen internet gingen gebruiken en het normaal werd om naar een website te verwijzen, wisten we: hier moeten we iets mee. Wij zijn toen niet-commerciële informatie gaan bieden over hulpmiddelengroepen. De website werd daarmee voor gebruikers veel overzichtelijker.’

Met het doorontwikkelen van de website veranderde haar rol van redacteur naar vraagbaak en schrijver. Annemieke: ‘Mijn oud-collega Harmen Jonker heeft mij geleerd waar je bij hulpmiddelen op moet letten. Samen hebben we ons op de inhoud van de website gestort en alle teksten geschreven voor de hulpmiddelengroepen. Een flinke klus, maar ook heel leerzaam.’

Echte keuzehulp

Sinds een paar jaar staan er op de Vilans Hulpmiddelenwijzer niet alleen hulpmiddelengroepen, maar ook handelingsinstructies en handige tips. De website is hierdoor volgens Annemieke ‘een echte keuzehulp’ geworden. ‘We laten zien welk hulpmiddel je voor welke activiteit, ziekte of beperking kunt gebruiken, maar geven ook handelingsinstructies en ergotherapeutische tips hoe je iets zonder hulpmiddel kan doen. Daarin zijn we echt onderscheidend. Ik hoop altijd dat mensen hierdoor bij ons ook oplossingen vinden waar zij zelf helemaal nog niet aan hadden gedacht.’

Voor het schrijven van de tips en instructies, werkt ze samen met experts. Niet alleen met ergotherapeuten, maar bijvoorbeeld ook met patiëntenverenigingen. Annemieke: ‘Mijn kennis van hulpmiddelen – die 700 hulpmiddelengroepen ken ik inmiddels zo ongeveer uit mijn hoofd – combineer ik met hun praktijkervaring. Zo ontstaat een soort collage van oplossingen bij activiteiten en situaties.’

Beha-aantrekhulp

Nog een belangrijke kennisbron voor Annemieke: de gebruiker. Elke dag krijgt ze mails binnen met vragen of opmerkingen over een hulpmiddel. ‘Ik leer veel van de gebruikers’, zegt ze. ‘Soms moet ik dingen uitzoeken of navragen. Met de informatie die ik dan verzamel, kan ik een vraag beantwoorden, maar ook meteen de website aanpassen. Verschillende gebruikers hebben bijvoorbeeld laten weten dat een beha-aantrekhulp moeilijk te gebruiken is. Ik zet zoiets dan op de website en geef, waar mogelijk, alternatieven.’

Gebruikers sturen haar ook tips. Zoals die meneer die vergeetachtig begon te worden. Annemieke: ‘Hij schreef: “Als ik ga koken, zet ik een knipperend fietslampje op ooghoogte. En pas als ik het gas uitzet, mag ik dat lampje uitzetten”. Zo’n tip kan ik prima op de website kwijt bij dementie, maar ook bij vergeetachtigheid én bij koken. Vaak vermeld ik de tip als quote met de naam van de bedenker erbij. Mensen vinden dat prachtig.’

Geloof in apparaten

Met zo’n 60.000 bezoekers per maand is de Vilans Hulpmiddelenwijzer inmiddels aardig bekend onder burgers en mantelzorgers. ‘Als je eenmaal doorhebt hoe de website werkt, ben je verkocht’, vindt Annemieke. ‘Je moet alleen wel even de tijd nemen om de site goed te bekijken. Mensen zijn tegenwoordig zo gewend om met één muisklik iets te bestellen. Bovendien is er een groot geloof in technologie. In de wereld van de hulpmiddelen zijn de afgelopen 25 jaar steeds meer apparaten bij gekomen. Die lossen zogenaamd alles op. Maar op onze website kun je niks bestellen. In plaats daarvan vertellen we dat al die apparaten ook nadelen hebben. En dat de oude "analoge" hulpmiddelen of simpele alternatieven vaak beter werken. Je kunt bijvoorbeeld een robotstofzuiger kopen, maar je kunt ook kijken of je het zelf nog kan met onze tips die het stofzuigen minder zwaar maken.’

De Vilans Hulpmiddelenwijzer is door de jaren heen steeds doorontwikkeld. Hoe ziet Annemieke de toekomst van de website nu AI zijn intrede doet? ‘Misschien kunnen we met AI een soort superslimme keuzehulp inbouwen die mensen helpt om een echte oplossing te vinden die bij hun past. Maar de Vilans Hulpmiddelenwijzer moet wel een bezielde website blijven, vind ik. Mens-tot-mens-communicatie blijft belangrijk. Als je echt iets wilt begrijpen, heb je gewoon een goede – op een menselijke ervaring gebaseerde – tekst nodig die door een mens geschreven is.’

Tegelijkertijd hoopt ze dat de Vilans Hulpmiddelenwijzer mensen blijft helpen om kritisch te zijn op het gebruik van hulpmiddelen. ‘Dat is mijn boodschap: blijf vooral zelf nadenken. Staar je niet blind op een hulpmiddel, zoals die man met de kuiltjesmaker voor de stamppot. Probeer zo breed mogelijk te kijken naar wat jou echt kan helpen. Misschien lukt het je om met onze tips op een prettige manier zelfstandig en mobiel te blijven. Dat zou toch fantastisch zijn?'